نگهبانی از قلب صنعت:موتور ضد انفجارراهنمای انتخاب و راهنمای نگهداری ایمنی

در صنایع پرخطر مانند پتروشیمی، معدن‌کاری زغال‌سنگ و داروسازی، هر ذرهٔ قابل اشتعال یا انفجاری در هوا می‌تواند مسبب یک فاجعه باشد. در این محیط‌های خطرناک که مملو از “خطرات پنهان” هستند، تجهیزات برق استاندارد اغلب توان مقابله ندارند؛ اگر جرقهٔ الکتریکی رخ دهد، پیامدهای آن غیرقابل تصور خواهد بود.موتور ضد انفجاربه‌عنوان “نگهبان ایمنی” تجهیزات صنعتی تخصصی، این دستگاه نه‌تنها منبع تغذیه خطوط تولید است، بلکه به‌عنوان مانعی فولادی در برابر حوادث انفجار عمل می‌کند. نحوه انتخاب و نگهداری این تجهیزات حیاتی تأثیر مستقیمی بر ایمنی کارکنان و دارایی‌های شرکت دارد.

اصل بنیادین: مسئله این نیست که “نمی‌توان آن را نابود کرد”، بلکه این است که “نمی‌توان آن را منفجر کرد”.”

بسیاری از مردم هستندموتور ضد انفجارتصور غلطی وجود دارد که می‌تواند در انفجار خارجی بدون آسیب باقی بماند. در واقع، فلسفه اصلی طراحی آن درایزوله‌سازی و کنترل。

هنگامی که جرقه‌های الکتریکی به‌دلیل تماس یا اتصال کوتاه در سیم‌پیچ‌ها درون موتور تولید می‌شوند، بدنهٔ موتور ضد انفجار به‌گونه‌ای طراحی شده است که فشار ناشی از انفجار داخلی را تحمل کند و شعله‌ها یا گازهای داغ داخلی را از طریق یک مجرای مخصوص تخلیه نماید.سطح ضد انفجارسرد کرده و آتش را خاموش کنید تا اطمینان حاصل شود که تا زمانی که آتش به بیرون موتور سرایت کند، انرژی لازم برای اشتعال مخلوط گاز انفجاری اطراف آن کافی نباشد.

انتخاب تجهیزات مناسب: اجتناب از مشخصات بیش از حد و پذیرش ریسک‌های غیرضروری“

هنگام انتخاب موتورهای ضد انفجار، نباید تنها به توان نامی آن‌ها توجه کرد؛ بلکه باید آن‌ها را با دقت متناسب با محیط عملیاتی خاص انتخاب نمود. انتخاب نادرست نه تنها منجر به هدررفت هزینه‌ها می‌شود، بلکه ممکن است خطرات ایمنی نیز به همراه داشته باشد.

1. طبقه‌بندی منطقه خطر را تعریف کنید (منطقه):
   • در محیط‌هایی که گازهای انفجاری به‌طور مکرر حضور دارند (مانند داخل مخازن ذخیره‌سازی)، معمولاً به تجهیزاتی با درجه حفاظت بسیار بالا نیاز است؛ با این حال، در کاربردهای عملی موتور، بیشتر در یافت می‌شود.منطقه ۱(ممکن است گازهای انفجاری در حین عملکرد عادی وجود داشته باشند) ومنطقه ۲(ندر و کوتاه‌مدت). برای ناحیهٔ ۱ معمولاً از موتورهای ضد انفجار (Ex d) استفاده می‌شود؛ در حالی که در ناحیهٔ ۲ انواع ایمنی افزایش‌یافته (Ex e) یا بدون جرقه‌زنی (Ex n) ممکن است ارزش خرید بهتری داشته باشند.
2. گروه‌های گاز و گروه‌های دما:

   گازهای مختلف دارای دماهای اشتعال و سطوح واکنش‌پذیری متفاوتی هستند. برای مثال، هیدروژن به گروه IIC تعلق دارد و خطرناک‌تر از پروپان (گروه IIA) است؛ بنابراین، موتورهای مناسب برای محیط‌های گروه IIA هرگز نباید در محیط‌های گروه IIC استفاده شوند. در عین حال، باید توجه داشت کهگروه‌های دما (T1–T6), به گونه‌ای که حداکثر دمای سطح موتور پایین‌تر از دمای اشتعال گاز محیط باقی بماند.کلاس T6 (85 درجه سانتی‌گراد) ایمن‌ترین است و گسترده‌ترین دامنه کاربرد را دارد.

نگهداری در عمل: شیطان در جزئیات نهفته است

با کیفیت بالاموتور ضد انفجاراین بدان معنا نیست که این یک راه‌حل یک‌باره باشد. در عمل، بسیاری از حوادث ناشی از نگهداری ناکافی هستند.

یک آتش‌سوزی موضعی یک‌باره در یک کارخانه شیمیایی رخ داد؛ تحقیقات نشان داد که پس از آنکه کارکنان تعمیر و نگهداری برای بهبود ظاهر آن، سرویس‌دهی یک موتور ضد انفجار از نوع Ex d را انجام داده بودند،یک لایه ضخیم رنگ روی بدنهٔ موتور، از جمله محل اتصال ضدحریق، اعمال شد.این خطای ناخواسته به‌طور مستقیم دقت فاصله در مهر و موم ضد انفجار را به خطر انداخت، به‌طوری‌که جرقه‌های داخلی نتوانستند به‌طور مؤثر خنک شوند و از محفظه فرار کردند و در نتیجه گاز اتیلن نشت‌شده را مشتعل ساختند.

بنابراین، در حین نگهداری روتین باید به دستورالعمل‌های زیر به‌طور دقیق پایبند بود:

• سطوح ضد انفجار را آسیب نرسانید: در هنگام بازکردن و مونتاژ، سطوح آب‌بندی ضدحریق باید محافظت شوند و نباید خراشیده یا زنگ‌زده شوند. استفاده از رنگ روی سطوح ضدحریق اکیداً ممنوع است؛ تنها می‌توان یک لایه نازک روغن ضدزنگ روی آن‌ها زد.
• بست‌ها نباید بدون مجوز تعویض شوند: پیچ‌های موتورهای ضد انفجار معمولاً تحت عملیات تقویت استحکام ویژه قرار می‌گیرند؛ جایگزینی آن‌ها با پیچ‌های استاندارد ممکن است مقاومت بدنه در برابر فشار را کاهش دهد.
• آب‌بندی مجموعه ورودی: رینگ آب‌بندی روی دستگاه ورود کابل (دهانه زنگ‌شکل) باید با قطر کابل سازگار باشد. اگر فرسوده یا شل شود، باید فوراً تعویض شود تا از ورود گازهای انفجاری به داخل موتور از طریق این نقطه جلوگیری شود.